Avrupa Noel pazarları: 25 şehirlik kontrol listesi
Avrupa Noel pazarları: bölgelere göre 25 şehirlik kontrol listesi
Avrupa Noel pazarları Kasım'ın son haftasından 23 Aralık civarına kadar açılır; bazı şehirlerde yılbaşına ve Ocak başına kadar sürer. Tek bir gezide hepsini görmek mümkün değil, zaten amaç da bu değil: aşağıdaki 25 şehir yıllar içinde tik atılacak bir liste olarak kurgulandı. Her şehir için o pazarı diğerlerinden ayıran şeyi yazdık; bir yiyecek, bir mekân, bakılacak somut bir ayrıntı. Sonunda Türk okur için kısa bir vize notu ve bir Noel pazarı ziyaretinin günlüğe nasıl kaydedileceği var.
Bu listeyi nasıl kullanmalı?
Yirmi beş şehir çok gibi görünüyor; yılda iki şehirle on iki yıl sürer ve bu güzel bir şey. Pratik önerimiz şu:
- İlk yıl büyük bir klasik seçin: Nürnberg, Viyana, Strazburg ya da Prag. Beklentiyi ayarlar.
- İkinci yıldan sonra trenle bir üçlü yapın: Prag, Viyana, Bratislava ya da Nürnberg, Münih, Salzburg. Üç pazar, tek vize, bir hafta.
- Listeyi bir yere yazın ve gittikçe işaretleyin. Kâğıt olur, not uygulaması olur; VoyageLog'da hazır bir Noel pazarları şehir listesi var, şehri gidince işaretliyor ve altına kayıtlarınızı giriyorsunuz. Hangisini kullanırsanız kullanın, şehre bir puan vermeyi unutmayın; on yıl sonra "en iyisi hangisiydi" sorusunun cevabı o puanlarda olacak.
Tarihler konusunda bir not: her pazarın açılış ve kapanış günü yıldan yıla değişir, bu yüzden aşağıda kesin tarih yok, tipik aralıklar var. Gitmeden önce o yılın takvimine bakın.
Almanya ve Avusturya: pazarın doğduğu yer
1. Nürnberg
Christkindlesmarkt, bu işin referans noktası. Hauptmarkt'ta kırmızı beyaz çizgili tenteler, pazarı açan Christkind, kuru erikten yapılma küçük Zwetschgenmännle figürleri. Yenecek şey belli: Nürnberger Rostbratwurst, üç küçük sosis bir ekmekte, ve Lebkuchen. Çok kalabalık; hafta içi öğleden sonra gidin.
2. Dresden
Striezelmarkt, Almanya'nın en eski pazarlarından ve bunu her köşede hissettirir: dev bir Erzgebirge piramidi, kuru erikten baca temizleyicisi figürleri ve şehrin simgesi Stollen. Aralık başında dev bir Stollen'in sokaklarda taşınıp kesildiği Stollenfest yapılır. Altstadt'ın yeniden inşa edilmiş silüeti akşam ışıklarında ayrı bir sahne.
3. Köln
Tek pazar değil, şehre dağılmış bir dizi pazar. Katedralin dibindeki Dom pazarı en ünlüsü; Alter Markt ve Heumarkt'ta buz pisti, Çikolata Müzesi'nin yanında liman pazarı. Katedralin iki kulesinin gölgesinde Glühwein içmek, listenin en kolay "bunu yaptım" anlarından biri.
4. Münih
Marienplatz'daki Christkindlmarkt, Yeni Belediye Binası'nın cephesine yaslanmış dev bir ağacın etrafında. Hemen yanında Kripperlmarkt, yalnızca doğum sahnesi figürleri satan bir pazar; Avrupa'da benzeri azdır. Şehrin öbür ucundaki Tollwood kış festivali ise bambaşka, daha alternatif bir hava.
5. Stuttgart
Stuttgart'ın numarası tezgâhların çatıları: her satıcı çatısını melekler, geyikler, ışıklı sahnelerle süsler ve en iyisi için yarışır. Schlossplatz'dan Marktplatz'a yürürken başınızı yukarıda tutun. Daha az turistik, daha yerel.
6. Viyana
Rathausplatz'daki Christkindlmarkt, neogotik belediye binasının önünde devasa bir park, ışıklı ağaçlar ve buz pisti. Ama Viyana'nın asıl gücü çeşitlilik: Schönbrunn Sarayı'nın avlusundaki pazar, Spittelberg'in dar sokaklarındaki küçük tezgâhlar, Karlsplatz'ta el yapımı ürünler. İçecek Glühwein değil Punsch; bardaklar her pazarda farklı, depozito verip saklayabilirsiniz. Birçok pazar Noel'den sonra da açık.
7. Salzburg
Dom ve Residenzplatz'daki Christkindlmarkt, kalenin altında, barok cephelerin arasında. Kasım sonu ve Aralık başında Krampus geçitleri olur: kürklü, boynuzlu figürler çanlarla sokaklardan geçer; çocuklu gidiyorsanız önceden bilin. Hellbrunn Sarayı'ndaki Advent pazarı daha sakin bir alternatif.
8. Innsbruck
Altstadt pazarı Goldenes Dachl'ın önünde, arkada Nordkette dağları. Kar yağdığında Avrupa'nın en fotojenik pazarlarından biri. Yiyecek olarak Kiachl: kızarmış hamur, üstüne lahana turşusu ya da reçel. Dağa çıkan füniküler pazarın birkaç yüz metre ötesinde; öğleden sonra yukarı, karanlıkta aşağı.
Orta Avrupa: kalabalık, sıcak, uzun süren
9. Prag
Eski Şehir Meydanı'nda dev ağaç, Týn Kilisesi'nin kuleleri, her köşede dönen trdelník tezgâhları. Trdelník aslında turistik bir icat ama Aralık soğuğunda sıcak tarçınlı hamur tartışmaya kapalı. Vaclav Meydanı'nda ikinci bir pazar var. Prag'ın pazarları genellikle Ocak başına kadar açık; yılbaşı için iyi bir seçim.
10. Budapeşte
İki ana pazar: Vörösmarty Meydanı'nda klasik tezgâhlar ve Aziz Stephen Bazilikası'nın önünde, bazilikanın cephesine yansıtılan ışık gösterisi ve küçük bir buz pisti. Yiyecek Macar usulü: kürtőskalács (baca keki), lángos ve sıcak şarap. Aralık'ın soğuğunda termal hamamlardan birine gitmek, pazarla birleşince Budapeşte'yi listenin en keyifli şehirlerinden biri yapar.
11. Krakov
Rynek Główny, Avrupa'nın en büyük ortaçağ meydanlarından biri ve pazar tam ortasında, Sukiennice'nin yanında. Yenecek şey oscypek: ızgarada ısıtılmış tütsülenmiş koyun peyniri, üstüne kızılcık reçeli. Aralık başında şehre özgü szopka yarışması olur; renkli, kuleli doğum sahneleri meydanda sergilenir. Bütçe açısından listenin en rahat şehri.
12. Zagreb
Advent Zagreb son yıllarda Avrupa'nın en çok konuşulan Noel etkinliklerinden biri oldu ve haklı olarak: tek bir pazar değil, şehir merkezinin tamamını kaplayan bir etkinlik. Zrinjevac parkında ışıklı ağaçlar ve müzik, Kral Tomislav Meydanı'nda buz parkı, yukarı şehirde tünel içi sergiler. Fritule denen küçük kızarmış hamur toplarını deneyin. Ocak başına kadar sürer.
13. Bratislava
Viyana'dan bir saat, Prag'dan dört. Hlavné námestie ve Hviezdoslav Meydanı'ndaki pazar küçük ve samimi; yiyecek lokše, patatesli ince gözleme, tuzlu ya da haşhaşlı. Büyük şehirlerin kalabalığından yorulanlar için bir akşamlık mükemmel mola.
İskandinavya ve Baltık: az ışık, çok mum
14. Kopenhag
Tivoli Bahçeleri Noel'de bambaşka bir yere dönüşür: yüz binlerce ışık, göl kenarında tezgâhlar, çalışan eğlence parkı. Nyhavn'ın renkli evlerinin önünde de tezgâhlar var. İçecek gløgg, yanında æbleskiver: pudra şekerli, reçelli küçük yuvarlak hamur topları. Hava kararır kararmaz gidin; saat dörtte karanlık.
15. Stokholm
Gamla Stan'daki Stortorget pazarı küçücük ve asırlık bir gelenek; birkaç düzine kırmızı kulübe, etrafta ortaçağ cepheleri. Daha büyük ve daha köylü olanı Skansen açık hava müzesinde, genellikle hafta sonları. Glögg, pepparkakor (zencefilli kurabiye) ve safranlı lussekatter çöreği. Soğuk ciddidir; eldiven pazarlık konusu değil.
16. Göteborg
Liseberg eğlence parkı Aralık'ta İskandinavya'nın en büyük Noel pazarlarından birine dönüşür: milyonlarca ışık, buz pisti, geleneksel julbord sofraları. Stokholm'den trenle üç saat; Batı İsveç'in sakin, deniz havalı şehrinde iki gece iyi gelir.
17. Tallinn
Raekoja plats, yani Belediye Meydanı, Avrupa'nın ilk halka açık Noel ağaçlarından birinin dikildiğini iddia eden şehir. Ortaçağ surlarının içinde, karla kaplı kiremit çatıların arasında küçük bir pazar. Yiyecek verivorst, kan sosisi, yanında lahana turşusu; içecek glögi. Pazar genellikle Ocak başına kadar açık ve Aralık'ta kar görme ihtimali listenin en yükseği.
Batı Avrupa: Alsas'tan Alpler'e
18. Strazburg
Kendini "Noel'in başkenti" ilan etmiş ve kimse itiraz etmiyor. Place Kléber'deki dev ağaç, katedralin etrafındaki tezgâhlar, Petite France'ın kanal kenarlarında ışıklar. Alsas'ın küçük kurabiyeleri bredele ve vin chaud. Avrupa'nın en eski pazarlarından biri; genellikle Noel'den hemen önce kapanır, yılbaşı için uygun değil.
19. Colmar
Strazburg'dan trenle yarım saat, ama bambaşka bir ölçek: yarım ahşap evlerin arasında beş altı küçük pazar, Petite Venise kanallarında ışık yansımaları. Strazburg'un kalabalığından sonra nefes. Bir günde ikisini yapmak mümkün ama Colmar bir geceyi hak ediyor.
20. Brüksel
Plaisirs d'Hiver, Grand-Place'dan Place Sainte-Catherine'e uzanan bir hat: tezgâhlar, dönme dolap, buz pisti. Asıl şey Grand-Place'daki ses ve ışık gösterisi; akşam saatlerinde meydanın cepheleri birkaç dakikalığına ekrana dönüşür. Sıcak şarap yerine bira ve waffle da olur. Genellikle Ocak başına kadar sürer.
21. Basel
İsviçre'nin en büyüğü sayılan pazar, Barfüsserplatz ve Münsterplatz'a yayılmış. Münsterplatz'daki ağaç şehrin ünlü Noel süsü ustası tarafından süsleniyor; yakından bakın. Yiyecek Läckerli, bal ve baharatlı sert kurabiye. İsviçre pahalı; Basel'i Almanya ve Fransa sınırındaki konumu sayesinde Strazburg ya da Freiburg'la birleştirmek bütçeyi dengeler.
22. Zürih
Üç ayrı deneyim: Hauptbahnhof'un içindeki kapalı pazar ve ortasındaki kristallerle süslü ağaç, Opera'nın yanındaki Sechseläutenplatz'da Wienachtsdorf ve Werdmühleplatz'da çocuk korosunun ağaç biçiminde dizilip söylediği "şarkı söyleyen ağaç". Fondü tezgâhları da var; soğukta ayakta fondü, Zürih'e özgü bir an.
Diğer: adalar ve güney
23. Londra
Hyde Park'taki Winter Wonderland bir pazardan çok devasa bir eğlence parkı; buz pisti, lunapark, Bavyera köyü. Daha pazar gibi olanı Southbank Centre'ın Thames kıyısındaki kulübeleri. Leicester Square'de küçük bir tane daha. İngiltere Schengen'de değil; ayrı vize gerektiğini unutmayın.
24. Edinburgh
East Princes Street Gardens'taki pazar, yukarıda kale, yanında dönme dolap, aşağıda ışıklı tezgâhlar. Avrupa'nın en iyi manzaralı pazarlarından biri. Aralık sonunda kalanlar için Hogmanay, yani İskoç yılbaşı kutlamaları ayrı bir bölüm. İngiltere vizesi burada da geçerli.
25. Bolzano
İtalya'nın en bilinen Noel pazarı, Güney Tirol'de, Piazza Walther'de. Almanca ve İtalyanca aynı tezgâhta; strudel, Zelten denen kuru meyveli ekmek ve Güney Tirol şarapları. Alp manzarası, İtalyan kahvesi ve Avusturya havası bir arada; listenin sürprizi.
Türk okur için kısa vize notu
Umuma mahsus (bordo) pasaportla gidiyorsanız:
- Schengen: Almanya, Avusturya, Çekya, Macaristan, Polonya, Hırvatistan, Slovakya, Danimarka, İsveç, Estonya, Fransa, Belçika, İsviçre ve İtalya hepsi Schengen alanında. Tek vize, 180 günde en fazla 90 gün. Vizeyi en uzun kalacağınız ya da ilk gireceğiniz ülkeden alın. Aralık gezisi için başvuruyu yazın sonunda yapmak gerçekçi; randevu ve işlem süreleri uzayabiliyor.
- İngiltere ve İskoçya: Schengen'in dışında, ayrı İngiltere vizesi gerekir.
- Yeşil ve gri pasaport: Schengen ülkelerinin çoğuna vizesiz giriş var, ama her ülkenin güncel kuralını gitmeden kontrol edin; İngiltere için yine ayrı vize gerekir.
Hepsi bu. Vize süreci bu yazının konusu değil; yalnızca Aralık'ı düşünüyorsanız yazın harekete geçmeniz gerektiğini bilin.
Bir Noel pazarı ziyareti nasıl kaydedilir?
Pazarlar birbirine benzer; üç yıl sonra Nürnberg'deki Glühwein bardağıyla Viyana'dakini karıştırırsınız. Birkaç kayıtla bunu önlemek kolay. Seyahat günlüğü nasıl tutulur yazısındaki sistemi pazarlara uyarlarsak:
- Şehri listede işaretleyin ve bir puan verin. Beş üzerinden, pazardan çıkarken. "Dönmek ister miyim" sorusunun cevabı.
- Pazarı bir yer olarak kaydedin. Adı (Striezelmarkt, Christkindlesmarkt), bir iki fotoğraf, "noel pazarı" etiketi ve tek satır: "Hafta içi akşam yedi, kalabalık ama yürünüyor; piramidin yanındaki Stollen tezgâhı."
- Bir yiyeceği ayrı kaydedin. Pazarlar arasında asıl fark bu. "Kiachl, lahana turşulu, 4" ya da "trdelník, 2, bir daha almam" notları yıllar sonra en çok işe yarayan kayıtlar.
- Bir an kaydedin. Kar başlaması, koro, Krampus geçidinde çocukların çığlığı. Puan yok, bir cümle.
- Bardağı fotoğraflayın. Her pazarın kendi bardağı var ve depozitoyu bırakıp eve götürebilirsiniz; fotoğrafı kayda ekleyin. On yıl sonra bardak rafı ile günlük yan yana güzel durur.
Şehir şehir geziyorsanız her şehri aynı gezinin altında ayrı tutun; Prag'ın pazarı ile Viyana'nınki aynı kümede durmasın. VoyageLog'da Noel pazarları listesi hazır geliyor; her şehri işaretledikçe altında kayıtlarınız birikiyor, yıl sonunda "Year in Travel" özetinde hangi pazarlara gittiğiniz tek kartta görünüyor. Başka bir uygulama ya da defter kullanıyorsanız aynı beş adım orada da işler. Hangi uygulamanın size uyduğuna en iyi seyahat günlüğü uygulamaları karşılaştırmasından bakabilirsiniz.
Kontrol listesi: hepsi tek yerde
Kopyalayıp yanınızda tutmak için:
- Almanya ve Avusturya: Nürnberg · Dresden · Köln · Münih · Stuttgart · Viyana · Salzburg · Innsbruck
- Orta Avrupa: Prag · Budapeşte · Krakov · Zagreb · Bratislava
- İskandinavya ve Baltık: Kopenhag · Stokholm · Göteborg · Tallinn
- Batı Avrupa: Strazburg · Colmar · Brüksel · Basel · Zürih
- Diğer: Londra · Edinburgh · Bolzano
Yılda iki şehir, on iki Aralık. İlkini bu yıl seçin, puanını verin, gerisi gelir.
Sorular
- Avrupa'nın en güzel Noel pazarı hangi şehirde?
- Tek bir cevap yok ama en çok anılan dördü Nürnberg, Strazburg, Viyana ve Prag. Daha az kalabalık ve daha samimi bir pazar için Dresden, Colmar, Innsbruck ya da Tallinn daha iyi bir ilk seçim olabilir.
- Noel pazarları hangi tarihlerde açık?
- Çoğu pazar Kasım'ın son haftasında açılıp 23 ya da 24 Aralık'ta kapanır. Viyana, Prag, Budapeşte, Zagreb ve Tallinn gibi bazı şehirlerde yılbaşı ya da Ocak başına kadar süren pazarlar vardır. Kesin tarihler her yıl değişir; gitmeden önce o yılın takvimine bakın.
- Noel pazarları için vize gerekir mi?
- Umuma mahsus (bordo) pasaportla Almanya, Avusturya, Çekya, İsviçre gibi Schengen ülkelerine Schengen vizesi, İngiltere ve İskoçya için ayrı bir İngiltere vizesi gerekir. Schengen'de 180 günde en fazla 90 gün kuralı geçerlidir. Vize süreçleri aylar alabildiği için Aralık gezisi için yazdan başvurmak gerekir.
- Aralık'ta Avrupa için kaç gün yeter?
- Tek bir şehir için iki üç gece; pazarlar akşam karanlığında en güzel hâlinde olduğu için her şehirde en az iki akşam geçirin. Trenle birbirine yakın iki üç şehir (Prag, Viyana, Bratislava ya da Nürnberg, Münih, Salzburg) için bir hafta iyi bir ölçü.
- Noel pazarında ne yenir ne içilir?
- Almanya ve Avusturya'da Glühwein ya da Punsch, Nürnberg'de Lebkuchen ve üçlü sosis, Dresden'de Stollen, Budapeşte'de kürtőskalács, Krakov'da ızgara oscypek peyniri, İskandinavya'da glögg ve zencefilli kurabiye. Bardaklar depozitoludur; hatıra olarak alıp götürebilirsiniz.